«Қыз өссе елдің көркі» дейді ал қазіргі қыздар соған сай ма?

«Әй, адам баласы! Ұятты жерлеріңді жабу үшін киім және сәндік бұйым түсірдік. Негізінде тақуалық киімі жақсы» (Құран 7-26 аят)

Жан-жағыма қарасам, жер ана жасыл төсенішін жамылып, алқызыл гүлдерімен сәнденіп, ерекше құлпырып кетіпті. Жүректі мейірім шуағына бөлеп, көңілдің түбіндегі әсемдікке, тазалыққа деген сезімді оятады. Әсіресе, Алматының көшелеріне көрпе боп төселген, түсінен көз тұнған гүлдерге қарасаң, жер бетіне ерекше көрік беріп тұрғанын байқайсың. Есіңе қазақтың: «Гүл өссе жердің көркі, Қыз өссе елдің көркі», — деген мақалы түседі. Бабаларымыз қызды гүлге теңеп, әдеміліктің, әсемдіктің символы санаған. Жапырағымен етегін жауып, түрлі-түсті қауыздарының астына бал шырынын жасырған гүл жан-жағына мейірім мен әсемдікті, тазалықты таратып тұрғандай.

Ал адамдар арасына шыға қалсаң, елдің көркі болар қыздарымыз елдің ұятына айналып кеткендей. Жаз шыға табиғат жасыл жамылғысын жамыла бастаса, біздің аруларымыз үстеріндегі «әурет жабарларын» тастай бастайды. «Сән» атты ақыл айтқыш апаның айтқанына ілескен оларға қарап, ұят, әдемілік, биязылық, имандылық сезімдерін «сандықтарына салып қойған ба?» деп қаласың. Ал ең әурет жерден саналатын кіндікті ашып жүру – дәл қазір қыздардың дағдылы әдетіне айналып барады. Көше жарнамаларындағы қыздар да тек ішкі киіммен суретке түсуді қалыпты жағдайға айналдырыпты. Оларға «қой дейтін қожалар» жоқ болғаны ма? Тіпті, балаңды ертіп дүкен араласаң, жалаңаш әйелдердің суреттерін көріп, «ұят-ай-ды қара» дегенде, «балаларымызға қандай тәрбие беріп жатырмыз?» деген түнеріңкі оймен жерге қарайсың. Жастайынан ашық-шашық әйелдерді көріп өскен балада «әйел затына» деген құрмет қайдан болсын?

«Бір қолымен бесікті, бір қолымен әлемді тербетер» аруларымыздың осындай күйге түсуіне не себеп болды? Әсіресе, соңғы он-он бес жылдың ішінде қыздарымыздың әбден жалаңаштанып кетуіне не әсер етті?

Дәл қазір адамдардың ой-өрісін ақпарат құралдары жаулап алған. Сол ақпарат құралдары соңғы он-он бес жылдықтың ішінде танымастай өзгерді. Әсіресе, батыстың телехикаялары мен бейнефильмдері, бейнеклиптері жастардың ғана емес кәрі-қартаңның да санасын улап, жүректерін қарайтатын құралға айналып барады. Аллаһ Тағала Құранда былай дейді: «Мүміндерге айт: (бөгде әйелдерге) қараудан көздерін сақтасын. Әрі ұятты жерлерін зинадан қорғасын. Бұл олар үшін өте жақсы. Рас Алла, олардың не істегендерінен хабар алушы. Мүмін әйелдерге де айт: «(Бөгде ерлерден) көздерін сақтасын. Және ұятты жерлерін қорғасын. Зейнеттерін көрсетпесін.» (Нұр сүресі 30-31 аяттар) Адамды жаратқан Аллаһ оларға ненің зиян әкелетінін жақсырақ біледі. Жүректі қарайтатын нәрселердің бірі ол – көз. Кеседегі суды бір тамшы у бұзатыны сияқты, харамды көру арқылы адамның жүрегі уланады.

Қазір жанұяңмен отырып теледидар көру мүмкін емес десе де болады. Ең аяғы жарнамалардағы қыздарға дейін «іш киіммен» билеп жүреді. Осындай он бес минут сайын қайталанып жатқан жарнамаларды жаттап алған балалардың, зина мен қылмыстың ордасындай болған телехикаялардан көз алмай өскен жастардың санасы уланбады деп қалай айтамыз? Телехикаяларының кейіпкерлерін бала-шағасының бір мүшесіне айналдырып алған ата-аналар балаларын қалай тыйсын? Саналарына ашық-шашық киіну – сәнге ілесу, зина жасау – қоғамның дамуы болып құйылып жатқан идеологиялардың салдары өте ауыр болатынын сезетін шығарсыздар.

Қоғамдағы қыздардың абырой-беделінің түсіп кетуі, алданған, зорланған қыздардың көбеюі, тастанды балалардың көз жасы – осылардың салдары емес пе? Түнгі уақытта, жігіттермен серуендеуге шыққан жартылай жалаңаш қызды аш қасқырлардың арасына кірген қойға теңесе де болады. Қазір қала түгіл ауылда да қыздарымыздың 90 пайызға жуығы аяғы ауыр болып тұрмысқа шығып жатады, немесе үйден босанып, болмаса жасанды түсікке барып жатқанын естисің. Ал арын сатқан қыздарды ауызға алудың өзіне арланасың. Адамның бойындағы ұят, ар сияқты құнды сезімдердің азайып бара жатқаны жаныңа батады. Пайғамбарымыз (с.ғ.с) былай деген екен: «Ұят пен иман бір-бірімен тығыз байланысты, егер біреуі жоғалса, екіншісі қоса кетеді.» Ендеше, адамдар өз ұяттарын жоғалту арқылы иманнан да алыстап барады. Ал иман жоғалса, болашақтың бұлыңғыр тартары сөзсіз.

«Қызды қырық үйден тыйған» дана халқымыз олардың тәрбиесіне көп көңіл бөлген. Бой жеткен ару қыздарын сырт көздерден сақтап, оларды биязылыққа, ибалылыққа тәрбиелеген. Абай атамыз:


«Жасаулы деп, малды деп байдан алма,

Кедей қызы арзан деп құмарланба.

Ары бар, ақылы бар, ұяты бар,

Ата-ананың қызынан ғапыл қалма»,- деп

жігіттерге кеңес береді. Арын сақтаған, ақылды, ұяты бар, ата-анасының тәлімін алған қыз баладан болашақта жақсы жар, ибалы келін, аяулы ана күтуге болады. Сол үшін қазіргі кез-келген ата-ана өзінің ұл-қызының тәлім-тәрбиесіне үлкен жауапкершілікпен қарауы керек. Тәрбие деген тек оларды тамақтандырып, киіндіру емес, тәрбие деген – рухани ақыл-сезімі жоғары, ар-ұяты биік, иманды ұрпақ тәрбиелеу. Сондықтан «қызым сән қуалап жүр еді» деп отырғанда «шоқ басып» қалмауынан сақтануымыз керек.

Бұл өмірге қанша жабыссақ та Аллаһ Тағаланың ажалынан қашып құтыла алмаспыз. Уақытша дүниеде әрбір сөзімізбен, ісімізбен, денемізбен тозақтан алыстауға тырысқанымыз жөн. Пайғамбарымыз Мұхаммед (с.ғ.с): «Киіне жүріп жалаңаш болғандар, жүрісінде бұраңдап, еркектердің көңілін еліктірушілер жәннатқа кірмейді, тіпті оның иісін де сезбейді,» — деген екен. Әрбір ата-ана қызының тәрбиесіне ерекше мән беруі керек. Алақанына салып аялап өсірген аяулы гүлінің әркімнің қолында кетер арзан шөпке айналмауы үшін қызына «қырық үйден тыйым салып, имандылықты бойына сіңіргені абзал.

Қай заманда болса да қыз сұлулықтың, мейірімділіктің, тазалықтың белгісіндей болып, ер адамдардың қадірлейтін, құрметтейтін бейнесі еді. Сол құрмет, қадіріміздің жоғалмауын қаласақ, әйел затына айтарым, шешініп абырой таппаспыз, сұлулығымызды жасырсақ қана біздің қадіріміз артып, қол жетпес нұрға, елдің көркіне айналарымыз хақ.

 


Айнұр Шаймерденқызы

Жамбыл облысында ірі ЖКО-ға кінәлі қоныс колониясына 6 жылға сотталды

«Алматы-Ташкент» тасжолында 2011 жылдың ерте көктемінде болған, жантүршігерлік ЖКО-ға кінәліге үкім шығарылды, деп хабарлайды Жамбыл облыстық сотының баспасөз қызметі.

27-жастағы Сұлутөр ауылының тұрғыны Алматыдан ауылына келе жатады. Бір уақытта ол қарсы бетте келе жатқан көліктің бар-жоғына көз жеткізбей, жолды қиындатқан жүк көлігінен басып озбақ болады. Кенет қарсы жолда көлік пайда болады. Жүргiзушi дер кезінде әрекет жасай алмай, қарсы беттегі автокөлікке соғылады. Соққының қатты болғаны соншалық, көліктер бүктеліп қалады.

ЖКО салдарынан төрт адам оқиға орнында көз жұмды. Олардың ішінде қарсы беттегі автокөліктің жүргізушісі, оның әйелі мен жолаушысы бар. Тағы алты адам ауыр жарақаттанды. Ереже бұзушының өзі тірі қалды.

Сотта айыпталушы өз кінәсін толығымен мойындады. Сот Қазақстан Республикасы Қылмыстық кодексiнiң 296-шы бабының 3-шi тармағын негiзге ала отырып, оған алты жылға бас бостандығынан айыру жазасын кесті, жазасын қоныс колониясында өтейді. ҚР ҚК 41-шi бабының 2-шi тармағына сәйкес ол екi жыл мерзiмге көлiк құралын басқару құқығынан айырылды. Сонымен қатар желіккен жігіт зардап шегушілерге 1 185 800 теңге көлемінде материалдық шығын, 2 миллион теңге моральдық шығын төлейді, деп жазады www.bnews.kz сайты.

Алайда мұндай қақтығыстың бүгінгі күні өршіп тұрғаны белгілі. Ақырзаман белгілерінің біріде сол екен, кенеттен өлім көбейеді делінген. Дегенмен оқыс оқиғалардың көбіне өзіміз кінәліміз. Жылдамдықты бабымен қолданғанда бәлкім осындай жағдайлар аз болушы еді. Пайғамбарымыз (с.а.с) «Өз-өздеріңе зиян келтірмеңдер» — деген хадисінде. Бұл тек өзіңе емес, өзгелергеде келтірген үлкен зиян болып табылады. Қасиетті Қағбамыз орналасқан елде жылдамдықты 120 км-мен оқыс оқиғаға ұшырасаң, өзін өзі өлтіру шариғи заңымен жаназа намазы оқылмайды. Ал Мысыр елінде жылдамдықты 100 км-ден асыру үкімі харам деп пәтуа шығарылған. Ендеше жылдамдықты асырудың өзі шариғи да қатаң тиымға саналады.

Әз, Пайғамбарымыздың (с.а.с) хадис жолдарында садақа беру арқылы алдағы жамандықтардан құтылуға болатындығын айтады. Қазақта «Садақаңды сауыңда бер» деген хадистің мағынасын қамтитын өнегелі сөз бар. Олай болса мұндай апаттарғада тосқауыл болудың бір жолы садақа қайырымдылық жолы да бар екенін ескергеніміз жөн.

Аллаһ тағала барлығымызға амандық, жол апаттары мен су апаттарынан елімізді сақтасын! Әмин.

Елбасы ата-аналарды балаларын ғылымға бағыттауға шақырды

— Елбасы Нұрсұлтан Назарбаев бүгін Ақордада үздік магистранттармен кездесуі кезінде ата-аналарды балаларын ғылымға бағыттауға шақырды.

«Тек жер қойнауындағы байлыққа қарап отырмау керек. Яғни, индустриялық экономика құруымыз қажет және инновацияға көңіл бөлуіміз керек»,-деді Мемлекет басшысы.

Осы орайда Президент жоғары технологияларды жетік меңгерген әлем елдері өздерінің бұл жетістіктерін елімізге оңай бере салмайтынын, сондықтан да өсіп-өркендеу үшін ел ішіндегі мамандарды барынша көтеру керектігін қадап айтты. Бұл тұрғыда Елбасы Қазақстанда талапты жастар өте көп екенін, олардың барлығына мемлекет көңіл бөлетінін жеткізді.

«Егер де менен сіздердің жастарыңызда «өмірде кім болғың келеді және балаларыңды қай салада көргің келеді»? — деп сұрайтын болса, мен онда саясаткер немесе Президент деп айтпас едім. Қабілетті болса мен оларды ғылымға бағыттар едім. Дәл осы салада құрмет, материалдық әл-ауқат, сондай-ақ адамның дамуының шыңы қалыптасқан»-деп атап өтті Н. Назарбаев.

«Алға қойған мақсаттарымыз баршамызға белгілі. 2030 жылға дейінгі стратегиялық бағдарламамыз бар. Оны орындау үшін 2020 жылға дейінгі тиісті бағдарлама қабылданып, оның 2015 жылға дейінгі мерзіміне өте үлкен мақсат қойылды. Осы жылдардың ішінде экономиканың өсімі екі есе артуы керек»,-деді Мемлекет басшысы.

 

http://www.inform.kz/kaz/article/2408818

ҚазАқпарат /Руслан Ғаббасов

Салауат айту үлгілері

Аллаһ елшісіне (с.а.с) салауат айту үлгілері әрқилы. Мәселен: «Салауатуллаһи уә сәләмуһу аләйһи», «Аләйһис салату уәс-сәләм», «Аләйһис сәләм» десе де болады. Бұл тіркестердің бәрі де жоғарыдағы мысалға ұқсас, дәл сол мағынаны береді.

Тағы бір үлгісі: «Саллаллаһу ғалә Мухаммәд уа ғалә әәлиһи уа сахбиһи ажмағин». Бұл: «Мұхаммедке, оның отбасына және Оған ерушілерге Аллаһтың салауаттары болсын» деген мағына береді. Ғұламалар осы сөйлемдегі «әәлиһи» сөзінің мағынасының өзгеріп тұратынын айтып: «Егер де «әәлиһи» сөзінен кейін «сахбиһи» немесе «әтбәғиһи» деген сөз қосылса, онда «әәлиһи» сөзі тек «отбасы» деген мағына береді, ал егер тек «әәлиһи» келіп, одан кейін ешбір сөз айтылмаса, онда ол «отбасы және барлық мұсылмандар» деген мағына береді»,-деген. Осыдан қорытынды шығарып, түсініктірек болу үшін мысал келтіріп өтсек, салауаттың бұл үлгісі екі түрлі айтылады. Бірінші түрі: «Саллаллаһу ғалә Мухаммәд уа ғалә әәлиһи уа сахбиһи уат-тәбиғинә әжмағин», яғни «Мұхаммедке, оның отбасына, оның сахабалары мен оларға ілесушілерге Аллаһтың салауаттары болсын«. Екінші түрі намаз соңында оқылатын: «Аллаһуммә солли ғалә Мухәммәд уа ғалә әәли Мухаммәд»,-дұғасы. Бұл жерде: «Аллаһым, Мұхаммедке және оның отбасы мен толық үмметіне салауат ете гөр«,-деген мағына шығады.

Сондай-ақ, «Аллаһумма солли ғалә Мухаммад» деп, дұға үлгісінде айтса да болады. Мағынасы: «Аллаһым, Мұхаммедке салауат айтып, Өзіңнің құзырыңда мадақтап, жақсы сипаттармен сипатта«,-деген сөз.

Қазақ тіліндегі әдебиеттерде бұл тіркесті толық мағынасын жазып жату қиындық тудыруы себепті бұл тіркесті: «Оған Аллаһтың салауаттары мен сәлемі» немесе «Оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын» деп аударады. Ал «салауат» пен «сәлем» сөзінің қандай мағына беретіндігін жоғарыда баяндап өттік.

Сондай-ақ, кейбір Ислам ғұламалары кітап беттеріне салауаттың араб тіліндегі (ص) әрпімен берілуіне рұқсат бермейді. Осыған орай (с.а.с) немесе (с.ғ.с) деп қысқартып жазу да сәл қисынсыз келеді. Алайда қазіргі таңдағы көп баспаларда «Салләллаһу аләйһи уә сәлләм» сөйлемінің кіші үлгіде жазылуы қиындық тудырып, еріксіз жақша ішіне (с.а.с) немесе (с.ғ.с) деп қысқартып жазуға мәжбүр болып жүр. Оған қоса сөйлем арасына «Оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын» деген сөйлемді кіргізген кезде діннен хабары аз адамның оқуына қиындық тудырып, сөйлемді байланыстыра алмай қалуы мүмкін деген қауіп тағы бар. Әйтсе де кей баспаларда арабша, орысша немесе қазақша салауаттың кішкене көлемде, дөңгелене жазылған үлгісі бар әрі олар сол белгіні қолданып келеді. Аллаһтан дұға етіп, алдағы уақытта бұл сөйлемнің толық көлемде жазылу үлгісі барлық баспаларда белең алуын тілейік!

 

Азамат Махыпбекұлы

 

Пайғамбарға салауат айту

Аллаһ елшісіне (с.а.с) салауат айту – мұсылман адамның тілімен жасайтын игіліктерінің бірі болып саналады. Салауат айту бір жерде сүннет болса, бір жерде уәжіп болуы да мүмкін. Жалпы, салауат айтуға Аллаһ тағаланың: «Шын мәнінде Аллаһ пен Оның періштелері пайғамбарға салауат айтады. Әй, иман келтіргендер! Оған салауат айтып, ықыласпен сәлем жолдаңдар (амандық тілеңдер)!»,-деген сөздері дәлел болады. (Ахзаб, 56).

Сүннетке назар аударатын болсақ, салауат айту жайындағы хадистерді қырыққа жуық сахаба риуаят еткен. Ол хадистерді осы тақырып төңірегінде келтіріп өтуге тырысамыз.

 

Салауат сөзінің мағынасы

Алдымен осы тақырыптың беташарында орналасқан аятты келтіргеніміз орынды болар. Аллаһ тағала: «Шын мәнінде Аллаһ пен Оның періштелері пайғамбарға салауат айтады. Әй, иман келтіргендер! Оған салауат айтып, ықыласпен сәлем жолдаңдар (амандық тілеңдер)!»,-дейді. (Ахзаб, 56). Осы аятты негізге алып, салауат айтудың мағынасын түсіндіріп өтер болсақ, Аллаһ елшісіне салауат айту үш түрлі болады:

Бірінші түрі – Аллаһтың салауат айтуы, екінші түрі – періштелердің салауат айтуы және үшінші түрі – жалпы мұсылман адамдардың салауат айтуы. Жоғарыдағы аятта «Шын мәнінде Аллаһ пайғамбарға салауат айтады»,-деген жері бірінші түріне, «Оның періштелері де пайғамбарға салауат айтады»,-деген жері екінші түріне дәлел болса, «Әй, иман келтіргендер! Оған салауат айтыңдар»,-деген бұйрық аяты салауаттың үшінші түріне дәлел болады.

Бірақ, бұл салауаттардың үш түрі айтушыға сай әртүрлі болып табылады. Ғұламалар былай деп түсіндіреді: «Аллаһтың пайғамбарға салауат айтуы – пайғамбарды Өзінің періштелері алдында мадақтауы, мақтауы және жақсы сипаттармен сипаттап, мәртебесін көтеруі болып табылады, ал періштелер мен адамдардың салауат айтуы – Аллаһқа дұға етіп, оны мадақтауын, жақсы сипаттармен сипаттауын сұрап, жалбарыну»,-деген.

Ғұламалардың тағы бір тобы: «Аллаһтың салауаты – пайғамбарға мейірімін төгуі, періштелердің салауаты – пайғамбар үшін кешірім сұрауы және адамдардың салауаты – пайғамбарға мейірімін төгуін сұрап Аллаһқа дұға етулері»,-деген. Алайда алғашқы пікір дұрыстыққа жақын келеді.

Осы аятқа амал ету мақсатымен мұсылман жұртшылығы пайғамбар есімін естіген бетте «Саллаллаһу ғаләйһи уа сәлләм» деп дұға етеді. Бұл сөйлемнің мағынасына келер болсақ, «Саллаллаһу» дегеніміз «Аллаһ тағала Өзінің періштелерінің алдында оған мақтау айтсын, жақсы сипаттармен сипаттасын«,-деген мағынадағы тілек, дұға. Ибн Әсир болса: «Аллаһым, осы дүниеде оның есімін мәңгі ету арқылы ұлық ет, дағуатын кеңге жай, шариғатын мәңгі қалдыр, ахиретте бізге шапағатын нәсіп ет, сауабын еселеп, сыйын арттыр»,-деген сөз»,-дейді. «Аләйһи» немесе «ғаләйһи» дегеніміз «оған«, яғни пайғамбарға, ал «уә сәлләм» дегеніміз «және оған Аллаһтың сәлемі болсын» деген мағына береді. «Сәлем» дегеніміз барлық апат пен кесапаттан, жамандық пен қастандықтан амандық тілеп, дұға ету екенін атап өткен болатынбыз. Ондай болса «уә сәлләм» дегеніміз: «Оған амандық болсын, Аллаһтың бейбітшілігі болсын. Оның діні аман қалып, Құраны бұрмаланбай, сүннеті аяқ асты етілмесін, қабірдегі денесі амандықта болып, Қияметте есендікте болсын«,-деген мағынаны қамтиды.

 

Return to Top ▲Return to Top ▲